Lise · 2026-2027 1. Dönem 1. Yazılı

10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Senaryoları (2026-2027)

Senaryo6
Soru sayısı5–8
Süre40 dk
Sınav dönemi10 Kasım 2026 (MEB okul geneli ortak yazılı sınav takvimi; kesin gün ve ders saati için okulunuzun duyurusunu kontrol edin)

Bu sayfada 10. Sınıf Coğrafya dersinin 2026-2027 1. dönem 1. yazılısı için MEB'in yayımladığı senaryoları, her senaryoda hangi ünite ve öğrenme çıktısılardan kaç soru beklendiğini ve açık uçlu cevaplarda puanın nerede kaybedildiğini bulabilirsiniz. Konuların öğrenme çıktısı listesi için 10. Sınıf Coğrafya konu sayfasına bakabilirsiniz.

Sınav formatı

Soru türleri: Açık uçlu, Kısa cevaplı

Sınav 40 dakika sürer ve 100 puan üzerinden değerlendirilir. Seçilen senaryoya göre 5–8 açık uçlu soru sorulur; ikisi okul zümresince yazılır, diğerleri OYSS soru havuzundan gelir.

Senaryolar ve konu-soru dağılımı

Her senaryo aynı konuları farklı ağırlıklarla sorar. Okulunuzun hangi senaryoyu uygulayacağını öğretmeninizden öğrenebilirsiniz.

Senaryo 1 · 6 soru

Senaryo 1, 6 sorudan oluşur ve kapsamdaki altı öğrenme çıktısının her birinden birer soru içerir. Coğrafi bakış, CBS-uzaktan algılama, mekânsal veri oluşturma, tektonik süreçler, aşınma-çözünme süreçleri ve aşınım-birikim şekillerinden birer soru gelir. Dengeli bu dağılım, hiçbir konuyu atlamadan geniş bir tekrar gerektirir.

Ünite / temaSoru
Coğrafyanın Doğası1
Mekânsal Bilgi Teknolojileri2
Doğal Sistemler ve Süreçler3

Senaryo 1 ayrıntılı dağılımı ve çalışma ipuçları →

Senaryo 2 · 5 soru

Senaryo 2, 5 soruyla en kısa senaryodur. Coğrafi bakış, CBS-uzaktan algılama, mekânsal veri oluşturma, tektonik süreçler ve aşınma-çözünme süreçlerinden birer soru gelir. Aşınım ve birikim şekillerine ayrı soru ayrılmamıştır. Soru sayısı az olduğundan her sorunun puan değeri yüksek olabilir.

Ünite / temaSoru
Coğrafyanın Doğası1
Mekânsal Bilgi Teknolojileri2
Doğal Sistemler ve Süreçler2

Senaryo 2 ayrıntılı dağılımı ve çalışma ipuçları →

Senaryo 3 · 7 soru

Senaryo 3, 7 sorudan oluşur ve tektonik süreçlere ağırlık verir: bu çıktıdan 2 soru gelir. Coğrafi bakış, CBS-uzaktan algılama, mekânsal veri oluşturma, aşınma-çözünme süreçleri ve aşınım-birikim şekillerinden birer soru beklenir. Altı öğrenme çıktısının tamamı yoklanır.

Ünite / temaSoru
Coğrafyanın Doğası1
Mekânsal Bilgi Teknolojileri2
Doğal Sistemler ve Süreçler4

Senaryo 3 ayrıntılı dağılımı ve çalışma ipuçları →

Senaryo 4 · 6 soru

Senaryo 4, 6 sorudan oluşur ve tektonik süreçlere ağırlık verir: bu çıktıdan 2 soru gelir. Coğrafi bakış, CBS-uzaktan algılama, mekânsal veri oluşturma ve aşınma-çözünme süreçlerinden birer soru beklenir. Aşınım ve birikim şekillerine ayrı soru ayrılmamıştır.

Ünite / temaSoru
Coğrafyanın Doğası1
Mekânsal Bilgi Teknolojileri2
Doğal Sistemler ve Süreçler3

Senaryo 4 ayrıntılı dağılımı ve çalışma ipuçları →

Senaryo 5 · 7 soru

Senaryo 5, 7 sorudan oluşur ve doğal süreçlere ağırlık verir: tektonik süreçler ile aşınma-çözünme süreçlerinden 2'şer soru gelir. Coğrafi bakış, CBS-uzaktan algılama ve mekânsal veri oluşturmadan birer soru beklenir. Aşınım ve birikim şekillerine ayrı soru ayrılmamıştır.

Ünite / temaSoru
Coğrafyanın Doğası1
Mekânsal Bilgi Teknolojileri2
Doğal Sistemler ve Süreçler4

Senaryo 5 ayrıntılı dağılımı ve çalışma ipuçları →

Senaryo 6 · 8 soru

Senaryo 6, 8 soruyla en kapsamlı senaryodur. Tektonik süreçler ile aşınma-çözünme süreçlerinden 2'şer; coğrafi bakış, CBS-uzaktan algılama, mekânsal veri oluşturma ve aşınım-birikim şekillerinden birer soru gelir. Altı öğrenme çıktısının tamamı yoklanır ve doğal süreçler sınavın yarısını oluşturur.

Ünite / temaSoru
Coğrafyanın Doğası1
Mekânsal Bilgi Teknolojileri2
Doğal Sistemler ve Süreçler5

Senaryo 6 ayrıntılı dağılımı ve çalışma ipuçları →

Öğretmen nereden puan kırar?

  • İç ve dış kuvvetleri karıştırmak. Levha hareketleri ve volkanizma iç kuvvetlerdir; akarsu, rüzgâr ve buzul dış kuvvetlerdir. Bir şekli yanlış kuvvetle açıklamak doğrudan puan kaybıdır.
  • Çözülme türünü iklimle ilişkilendirmemek. 'Kimyasal çözünme görülür' demek yetmez; sıcak ve nemli iklim koşullarının bu süreci neden hızlandırdığını yazın.
  • Aşınım ve birikim şeklini ters sınıflandırmak. Delta ve kumul birikim, kanyon vadi ve peri bacası aşınım şekilleridir. Şekli oluşum süreciyle birlikte açıklayın.
  • CBS'yi genel bir 'bilgisayar programı' olarak tanımlamak. CBS'nin mekânsal verileri toplama, depolama, analiz etme ve sunma işlevlerini ve bileşenlerini belirtmek beklenir.
  • Coğrafi kavramı gerekçesiz eşleştirmek. Bir metinde hangi coğrafi kavramın öne çıktığını yazarken metindeki ilgili ifadeye dayanarak gerekçelendirin.
  • Harita simgelerini yanlış seçmek. Bir şehrin konumu nokta, bir akarsu çizgi, bir orman alanı alan verisiyle gösterilir. Veri türüne uygun simge seçmemek mekânsal veri sorularında puan kaybettirir.

Örnek açık uçlu soru ve puanlama

Senaryo Yazılı tarafından hazırlanmış özgün bir sorudur · COĞ.10.3.2.

Aşağıda iki farklı sahaya ait bilgiler verilmiştir: A sahası: Yıl boyunca sıcak ve bol yağışlıdır. Arazide geniş kalker (kireç taşı) alanları bulunur. B sahası: Yağış çok azdır. Gündüz ile gece arasındaki sıcaklık farkı çok yüksektir. Arazide granit kayaçlar yaygındır. a) A ve B sahalarında hangi tür çözülme/çözünme sürecinin baskın olmasını beklersiniz? Her biri için gerekçe yazınız. b) A sahasında oluşması beklenen yeryüzü şekillerinden iki örnek veriniz ve bu şekillerin oluşumunda kayaç türünün rolünü açıklayınız. c) B sahasındaki kayaçların zamanla parçalara ayrılmasının nedenini açıklayınız.

(10 puan)

Analitik puanlama (rubrik)

BasamakPuan
a) A sahasında kimyasal çözünmeyi belirleyip sıcak-nemli iklimle gerekçelendirme2
a) B sahasında fiziksel (mekanik) çözülmeyi belirleyip kuraklık ve sıcaklık farkıyla gerekçelendirme2
b) İki karstik şekil örneği verme2
b) Kalkerin suyla kolay çözünmesinin rolünü açıklama2
c) Isınma-soğuma ile genleşme-büzülmenin kayacı parçalaması sürecini açıklama2
Toplam10
Örnek tam puanlık cevap
a) A sahasında kimyasal çözünme baskındır; çünkü yüksek sıcaklık ve bol nem kimyasal tepkimeleri hızlandırır. B sahasında fiziksel (mekanik) çözülme baskındır; çünkü yağış azdır ve gece-gündüz arasındaki büyük sıcaklık farkı kayaçların sürekli genleşip büzülmesine neden olur. b) Lapya, dolin, polye, mağara gibi karstik şekiller (herhangi ikisi) oluşabilir. Kalker, içinde karbondioksit çözünmüş yağmur suyuyla kolayca çözünen bir kayaçtır; bu nedenle su kayacı eriterek çukurlar, oluklar ve yer altı boşlukları meydana getirir. c) Gündüz ısınan kayacın yüzeyi genleşir, gece soğuyunca büzülür. Bu durumun sürekli tekrarlanması kayaçta çatlaklar oluşturur ve kayaç zamanla parçalara ayrılır.
En sık yapılan hata
Öğrencilerin bir kısmı çöl ortamında kimyasal çözünmenin baskın olduğunu yazar ya da karstik şekilleri yalnızca isimleriyle verip kalkerin suyla çözünme özelliğini açıklamaz. (c) şıkkında "rüzgâr aşındırır" demek, istenen sıcaklık farkı kaynaklı fiziksel çözülme sürecini karşılamaz.

10. Sınıf Coğrafya denemesini kâğıda çöz, puanını gör

Senaryoya uygun açık uçlu deneme sınavı, el yazısı çözümün yapay zekâ ile rubriğe göre puanlanması ve kazanım karnesi. Açıldığında haber verelim.

Sık sorulan sorular

10. sınıf coğrafya 1. yazılıda yerleşme konusu var mı?
Hayır. Yerleşmelerin kuruluşu, gelişimi ve fonksiyonları resmî tabloya göre 1. dönem 2. ortak yazılının kapsamındadır. Saha çalışması ve yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşim de 2. yazılıdadır.
Hangi konular her senaryoda kesin var?
Coğrafi bakış, CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanları, mekânsal verilerin haritalara aktarılması, tektonik süreçler ve aşınma-çözünme süreçleri altı senaryonun hepsinde en az birer soruyla yer alır.
Aşınım ve birikim şekillerinden soru gelir mi?
Senaryoya bağlıdır. Bu öğrenme çıktısından Senaryo 1, 3 ve 6'da birer soru vardır; Senaryo 2, 4 ve 5'te bu çıktıya soru ayrılmamıştır.
Kaç soru olacak?
Senaryo 1 ve 4'te 6; Senaryo 2'de 5; Senaryo 3 ve 5'te 7; Senaryo 6'da 8 soru vardır. Sınav süresi 40 dakikadır.

Kaynaklar ve doğruluk notu

Resmî tabloya göre hazırlandı Son gözden geçirme: 2026-11-03

Açıklamalar, ipuçları ve örnek sorular Senaryo Yazılı tarafından özgün olarak hazırlanmıştır. Konu-soru dağılımları MEB'in kamuya açık tablolarından aktarılmıştır.

10. sınıf diğer derslerin yazılıları