Senaryo YazılıLise · 2026-2027 1. Dönem 1. Yazılı
10. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı Senaryoları (2026-2027)
Bu sayfada 10. Sınıf Tarih dersinin 2026-2027 1. dönem 1. yazılısı için MEB'in yayımladığı senaryoları, her senaryoda hangi ünite ve öğrenme çıktısılardan kaç soru beklendiğini ve açık uçlu cevaplarda puanın nerede kaybedildiğini bulabilirsiniz. Konuların öğrenme çıktısı listesi için 10. Sınıf Tarih konu sayfasına bakabilirsiniz.
Senaryolar ve konu-soru dağılımı
Her senaryo aynı konuları farklı ağırlıklarla sorar. Okulunuzun hangi senaryoyu uygulayacağını öğretmeninizden öğrenebilirsiniz.
Senaryo 1 · 7 soru
Senaryo 1, 7 sorudan oluşur ve askerî mücadelelere en çok ağırlık veren senaryolardandır: bu çıktıdan 3 soru gelir. Devlet ve ordu teşkilatındaki değişim ile sosyoekonomik faaliyetler ve şehirleşmeden 2'şer soru beklenir. Savaşların sonuçlarını karşılaştırma becerisi bu senaryoda belirleyicidir.
| Öğrenme çıktısı (1. Ünite: Türkistan’dan Türkiye’ye (1040-1299)) | Soru |
|---|---|
TAR.10.1.1 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme | 3 |
TAR.10.1.2 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme | 2 |
TAR.10.1.3 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme | 2 |
Senaryo 2 · 7 soru
Senaryo 2, 7 sorudan oluşur ve devlet ve ordu teşkilatındaki değişim ve sürekliliğe en çok ağırlık veren senaryolardandır: bu çıktıdan 3 soru gelir. Askerî mücadeleler ile sosyoekonomik faaliyetler ve şehirleşmeden 2'şer soru beklenir. Kurumların karşılaştırmalı yorumu bu senaryoda öne çıkar.
| Öğrenme çıktısı (1. Ünite: Türkistan’dan Türkiye’ye (1040-1299)) | Soru |
|---|---|
TAR.10.1.1 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme | 2 |
TAR.10.1.2 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme | 3 |
TAR.10.1.3 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme | 2 |
Senaryo 3 · 6 soru
Senaryo 3, 6 sorudan oluşur ve sosyoekonomik faaliyetler ile yerleşme-şehirleşme ilişkisine en çok yer veren senaryolardandır: bu çıktıdan 3 soru gelir. Devlet ve ordu teşkilatından 2, askerî mücadelelerden 1 soru beklenir. Ekonomik hayatın şehirleşmeye etkisini sorgulama becerisi bu senaryoda belirleyicidir.
| Öğrenme çıktısı (1. Ünite: Türkistan’dan Türkiye’ye (1040-1299)) | Soru |
|---|---|
TAR.10.1.1 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme | 1 |
TAR.10.1.2 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme | 2 |
TAR.10.1.3 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme | 3 |
Senaryo 4 · 7 soru
Senaryo 4, 7 sorudan oluşur. Sosyoekonomik faaliyetler ve şehirleşmeden 3, askerî mücadeleler ile devlet ve ordu teşkilatından 2'şer soru gelir. Üç öğrenme çıktısını yoklayan, ancak ekonomi ve şehirleşmeye biraz daha ağırlık veren bir dağılımdır.
| Öğrenme çıktısı (1. Ünite: Türkistan’dan Türkiye’ye (1040-1299)) | Soru |
|---|---|
TAR.10.1.1 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme | 2 |
TAR.10.1.2 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme | 2 |
TAR.10.1.3 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme | 3 |
Senaryo 5 · 6 soru
Senaryo 5, 6 sorudan oluşur ve üç öğrenme çıktısına eşit ağırlık verir: her birinden 2 soru gelir. Askerî mücadeleler, devlet ve ordu teşkilatı ile sosyoekonomik faaliyetler dengeli biçimde yoklanır. Ünitenin kapsamındaki konuların tamamına yönelik bütüncül bir tekrar bu senaryo için en uygun hazırlıktır.
| Öğrenme çıktısı (1. Ünite: Türkistan’dan Türkiye’ye (1040-1299)) | Soru |
|---|---|
TAR.10.1.1 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme | 2 |
TAR.10.1.2 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme | 2 |
TAR.10.1.3 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme | 2 |
Senaryo 6 · 6 soru
Senaryo 6, 6 sorudan oluşur ve sosyoekonomik faaliyetler ile şehirleşmeye ayrı soru ayırmaz. Askerî mücadeleler ile devlet ve ordu teşkilatındaki değişim ve süreklilikten 3'er soru gelir. Siyasi ve askerî tarih ile kurumların yorumlanması bu senaryonun odağındadır.
| Öğrenme çıktısı (1. Ünite: Türkistan’dan Türkiye’ye (1040-1299)) | Soru |
|---|---|
TAR.10.1.1 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte 1040-1299 yılları arasında meydana gelen önemli askerî mücadelelerin Türk tarihinin seyrine etkilerini karşılaştırabilme | 3 |
TAR.10.1.2 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme | 3 |
Öğretmen nereden puan kırar?
- Karşılaştırmada tek yönlü cevap. 'Karşılaştırınız' denilen sorularda yalnızca bir olayı anlatmak yarım puan getirir. Benzer ve farklı yönleri ayrı ayrı belirtin.
- Değişim ile sürekliliği karıştırmak. Ülkenin hanedanın ortak malı sayılması eski Türk geleneğinin sürmesidir; ikta sisteminin yaygınlaşması ise yeni bir uygulamadır. Örneği yanlış sınıfa koymak gerekçe puanını sıfırlar.
- Sonuç ile etkiyi aynı sanmak. Malazgirt'in doğrudan sonucu Bizans'ın yenilmesidir; Türk tarihine etkisi ise Anadolu'nun Türklere açılmasıdır. Soruda hangisinin istendiğine dikkat edin.
- Kronolojik hata. Olayları yanlış sıraya koymak veya 1040-1299 aralığı dışındaki gelişmelerle karıştırmak, yorumunuz doğru olsa bile güvenilirliğini zayıflatır.
- Kavramları tanımsız kullanmak. İkta, divan, gulam gibi terimleri kullanırken kısa bir açıklama eklemek cevabınızın anlaşılırlığını ve puanını artırır.
- Metindeki bilgiyi kullanmamak. Kaynak veya metin verilen sorularda cevabınızı metindeki ifadelere dayandırın; metinden kopuk genel bilgiler eksik değerlendirilebilir.
Örnek açık uçlu soru ve puanlama
Senaryo Yazılı tarafından hazırlanmış özgün bir sorudur · TAR.10.1.2.
Büyük Selçuklu Devleti'ne ait aşağıdaki uygulamaları inceleyiniz: I. Ülke, hükümdar ailesinin ortak malı olarak kabul ediliyordu. II. Belirli bir toprak parçasının vergi gelirini toplama hakkı, karşılığında asker beslemek şartıyla askerî görevlilere veriliyordu (ikta sistemi). a) I numaralı uygulamanın eski Türk devlet geleneğinin sürmesi mi yoksa bir değişim mi olduğunu gerekçesiyle belirtiniz. b) I numaralı anlayışın devletin siyasi birliğine olası bir olumsuz etkisini açıklayınız. c) II numaralı uygulamanın ordu ve ekonomi üzerindeki birer etkisini yazınız.
(10 puan)
Analitik puanlama (rubrik)
| Basamak | Puan |
|---|---|
| a) Sürekliliği doğru belirleme | 1 |
| a) Eski Türk devletlerindeki ortak mal anlayışına dayanarak gerekçelendirme | 2 |
| b) Taht kavgaları veya bölünme gibi olumsuz etkiyi açıklama | 3 |
| c) Ordu üzerindeki etkiyi açıklama | 2 |
| c) Ekonomi üzerindeki etkiyi açıklama | 2 |
| Toplam | 10 |
Örnek tam puanlık cevap
En sık yapılan hata
10. Sınıf Tarih denemesini kâğıda çöz, puanını gör
Senaryoya uygun açık uçlu deneme sınavı, el yazısı çözümün yapay zekâ ile rubriğe göre puanlanması ve kazanım karnesi. Açıldığında haber verelim.
Sık sorulan sorular
10. sınıf tarih 1. yazılıda Osmanlı'nın kuruluşu var mı?
Türk-İslam medeniyetinde bilim ve sanat konusu çıkar mı?
Kaç soru olacak?
Senaryoyu kim seçiyor?
Kaynaklar ve doğruluk notu
Resmî tabloya göre hazırlandı Son gözden geçirme: 2026-11-03
- ÖDSGM 10. Sınıf Tarih Konu Soru Dağılım Tablosu (xlsx)
- ÖDSGM – Konu Soru Dağılım Tabloları (2026-2027) dizin sayfası
- ÖDSGM – Birinci Dönem Ortak Yazılı Sınavlarının Konu-Soru Dağılım Tabloları Yayımlandı (10.09.2026)
- MEB – Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) Uygulama Kılavuzu
- MEB – Okul Geneli Ortak Yazılı Sınav Uygulama Takvimi (2026-2027 1. dönem 1. yazılı)
Açıklamalar, ipuçları ve örnek sorular Senaryo Yazılı tarafından özgün olarak hazırlanmıştır. Konu-soru dağılımları MEB'in kamuya açık tablolarından aktarılmıştır.